Geadopteerde apoftegmata (II)

 

 

 

 

Zomer 2022.

We hebben terechte kritiek gekregen dat niet al onze geadopteerde apoftegmata échte apoftegmata zijn.

Maar dit is er wél een, afkomstig van een vrouw op een betoging tegen de levensduurte in Plauen, in Duitsland. Ze zei:

“Aan het einde van het geld blijft er altijd nog veel maand over.”

 

15 januar 2023.

Treffende, briljante, bewonderenswaardige uitspraken zelfs, zijn niet altijd apoftegmata. Ik kom even terug op een claus van de filosoof Slavoj Žižek, waarnaar ik eerder al verwezen had:

“…stelde T.S. Elliot vast dat er ogenblikken zijn waarop men alleen maar de keuze heeft tussen sektarisme en ongeloof, en waarin een religie slechts in leven kan worden gehouden door een sectaire afsplitsing van het eigenlijke lichaam. Daarin bestaat vandaag onze enige kans. Alleen door een “sectaire afsplitsing” van het overgeleverde Europese erfgoed, alleen doordat we ons afscheuren van het zich in staat van ontbinding bevindende corpus, kunnen we de Europese erfenis levendig houden. Het is geen gemakkelijke opgave, en ze dwingt ons tot een riskante sprong in het ongewisse, maar het enige alternatief is het sluipende verval, het geleidelijk afglijden van Europa in wat Griekenland voor het hoog-ontwikkelde Romeinse rijk was: een reisdoel voor nostalgische cultuurtoeristen, zonder werkelijk belang.”

 

Behartenswaardig, om over na te denken enzovoort – maar geen apoftegma. Dat betekent dat deze uitspraak van de filosoof geen literatuur is maar slechts filosofie.

Peter Hacks schrijft over de opkomende romantiek en de positie van Goethe daartegenover. Citaat Hacks:

“Wie niets te zeggen had, zegde het romantisch; Goethe, die iets te zeggen hád, zweeg.”